An Gúm: Nóta Eolais

Cuireann An Gúm foilseacháin agus áiseanna ar fáil a thacaíonn leis an oideachas trí mheán na Gaeilge agus le húsáid na Gaeilge i gcoitinne. Ag plé le foilsiú téacsleabhar agus áiseanna scoile, le hábhar léitheoireachta don aos óg agus don phobal mór is mó a bhíonn An Gúm. Le tamall de bhlianta tá raidhse ríomhleabhar foilsithe aige chomh maith.

Comhdháil ar an nGúm – Fómhar 2016

Bunaíodh An Gúm in 1926. I bhFómhar 2016 rinneadh comhdháil a reáchtáil i gcomhar le lárionad de Bhaldraithe, UCD le ceiliúradh a dhéanamh ar 90 bliain a bhunaithe. Thug scata scoláirí agus baill de fhoireann eagarthóireachta an Ghúim caint ar ghnéithe éagsúla dá stair agus dá saothar.

Clár na Comhdhála

Taispeántas d’ealaín na gclúdach leabhar ó na blianta tosaigh

Lucht na gCainteoirí

 

Tionscadail

Ar na tionscadail atá ar ár gclár oibre reatha tá:

Séideán Sí   www.seideansi.ie

Clár bunscoile i gcomhair mhúineadh an churaclaim Ghaeilge atá in Séideán Sí. Tá áiseanna digiteacha á bhforbairt agus á bhfoilsiú ar an suíomh gréasáin seo chun tacú leis an obair a dhéantar sa seomra ranga. Áirítear sraith gníomhaíochtaí agus cluichí idirghníomhacha i measc na n-áiseanna agus leaganacha díobh curtha ar fáil sna trí mhórchanúint.

Téacsleabhair nua agus áiseanna scoile eile

Tá téacsleabhar bunaidh adhmadóireachta don Teastas Sóisearach á réiteach faoi láthair chomh maith le háiseanna clóite agus áiseanna leictreonacha nua don churaclam bunscoile. www.angum.ie

Ríomhleabhair

Tá tús curtha le rogha leabhar a chur ar fáil i bhfoirm leictreonach. Beidh idir leabhair nua agus leabhair a cuireadh amach fadó á gcur ar fáil mar ríomhleabhair.  Cliceáil anseo

Ábhar Léitheoireachta do Dhaoine Óga

Bíonn ábhar léitheoireachta agus leabhair eolais, idir bhunsaothair agus aistriúcháin chomheagráin, á bhfoilsiú ar bhonn leanúnach don aos óg. Cliceáil anseo

Súil siar ar Oidhreacht an Ghúim

Bunaíodh An Gúm i 1926. Is é an foilsitheoir leabhar Gaeilge is mó sa tír é. Ba chuid den Roinn Oideachais é go dtí gur bunaíodh Foras na Gaeilge i mí na Nollag 1999 agus is cuid den Fhoras ó shin é.

Na Blianta Tosaigh

Chuaigh An Gúm i mbun oibre den chéad uair i 1926 agus ón am sin i leith tá corradh is 2000 leabhar agus tuairim is 350 píosa ceoil foilsithe aige. Ar éigean a bhí foilsitheoir ar bith eile in Éirinn chomh bisiúil leis.

Tá an Gúm ag foilsiú téacsleabhar, foclóirí agus ábhar ginearálta léitheoireachta sa Ghaeilge ó cuireadh ar bun é. Téacsleabhair scoile, leabhair thagartha, leabhair ghinearálta do dhaoine fásta agus do dhaoine óga araon, foclóirí, agus ceol traidisiúnta na hÉireann, sin iad na réimsí is mó a mbíonn an Gúm ag freastal orthu faoi láthair.

Bhí páirt lárnach ag an Ghúm ón tús san iarracht le litríocht na Gaeilge a athbheochan. Tá stórchiste mór de phríomhchanúintí uile na Gaeilge le fáil sna leabhair a d’fhoilsigh an Gúm in imeacht na mblianta. Ní raibh An Gúm i bhfad ar bun nuair a tuigeadh gur ghá cur leis an bheagán den scríbhneoireacht chruthaitheach a bhí ar fáil ag an am, agus thosaigh an Gúm scéim uaillmhianach aistriúcháin. Le linn bhlianta na dtríochaidí foilsíodh breis agus 250 aistriúchán ar shaothair litríochta de chuid na hEorpa, go háirithe saothair Bhéarla. A lán de na saothair a aistríodh ba iad na leabhair iad a raibh mór‑ráchairt ghearrshaolach orthu ach tá a lán eile acu a aithnítear anois mar `chlasaicí’ a linne agus tá fáil orthu i gcónaí sa bhunteanga.

Bhain a lán de na haistritheoirí clú agus cáil amach as a saothahr chruthaitheacha féin sna blianta ina dhiaidh sin. De réir mar a tháinig an scríbhneoireacht bhunaidh chun cinn sa Ghaeilge chuaigh an t‑éileamh ar na haistriúcháin i laghad. Ó 1940 i leith maolaíodh ar scéim an aistriúcháin agus cuireadh an bhéim ar leabhair bhunaidh. Is beag bunsaothar liteartha a fhoilsíonn an Gúm anois ach tá polasaí leanúnach ann eagráin úra den chuid is fearr de na seanleabhair a chur ar fáil arís. Bíonn aistriúcháin i measc na n‑atheagrán sin ó am go chéile.

Clúdaigh leabhar de chuid An Gúm faoi thrácht

Ireland, Design and Visual Culture: Negotiating Modernity 1922-1992. Foilsithe ag Cló Ollscoil Chorcaí, 2011

 An Gúm 1An Gúm 2Tá An Gúm go mór faoi thrácht sa leabhar seo. Tá caibidil fiche leathanach ann a scríobh Brian Ó Conchubhair, dar teideal ‘An Gúm, The Irish Free State and the Politics of the Irish Language’. Tá cur síos tugtha ar stair an Ghúim agus tagairt déanta don tslí ar spreag dearthóireacht chruthaitheach, shamhlaíoch na leabhar pobal na tíre chun tabhairt faoi léitheoireacht i nGaeilge. Leiríonn Ó Conchubhair ról ceannródaíoch an Ghúim maidir le dearadh leabhar in Éirinn agus tugann sé a cheart don oidhreacht shaibhir dearthóireachta a bhaineann leis An nGúm ó shin i leith.

I measc na gclúdach a dtugtar moladh ar leith dóibh tá: Béal na Huaige (1927), aistrithe ag Leon Ó Broin agus dearthóireacht déanta ag Seán Ó Suilleabháin; agus Fiche Gearrscéal (1930), aistrithe ag Ristéard Ó Foghludha agus dearthóireacht déanta ag Ailbhe Ó Monacháin.

An Fhoclóireacht

Bunús na foclóireachta a rinneadh in Éirinn san aois seo is sa Ghúm a rinneadh é. Tá réimse leathan foclóirí ar fáil ón Ghúm, idir fhoclóirí aonteangacha (Gaeilge), fhoclóirí dátheangacha (Gaeilge/Béarla, Béarla/ Gaeilge), agus fhoclóirí téarmaíochta. Tá an Foclóir Póca (foclóir beag Gaeilge/Béarla, Béarla/Gaeilge atá lomlán eolais) ar na leabhair is mó díol riamh in Éirinn.

Leabhair do Dhaoine Óga

Áirítear leabhair do pháistí ar chatalóg an Ghúim ó na blianta tosaigh i leith ach le cúig bliana is fiche anuas tháinig forbairt iontach ar an ghné seo den obair. Tá réimse leathan de shaothair bhunaidh agus de chomheagráin idirnáisiúnta sa chatalóg reatha. Cliceáil anseo

Duaiseanna

Tá líon mór duaiseanna bainte ag saothair bhunaidh an Ghúim: duaiseanna oideachais, duaiseanna léitheoireachta, duaiseanna deartha, duaiseanna cló, etc. Is fianaise é sin ar chaighdeán ard na hoibre atá ar fáil ag an Ghúm ó scríbhneoirí, ó ealaíontóirí, ó dhearthóirí agus ó chlódóirí na hÉireann.

Sonraí Teagmhála:

Teil: + 353 1 889 2800

R-phost: angum@forasnagaeilge.ie

www.angum.ie