Preasráitis

15 Lún
2019
Nuacht, Preasráitis

Gearrliostaí na nGradam Foilsitheoireachta 2019 fógartha

 

 

 

 

D’fhógair An tOireachtas, i gcomhpháirt le Foras na Gaeilge, inniu (Déardaoin, 15 Lúnasa 2019) na leabhair atá ainmnithe ar na Gearrliostaí do Gradam Réics Carló (Leabhar na Bliana don Léitheoir Óg), Gradam Uí Shúilleabháin (Leabhar na Bliana don Léitheoir Fásta) agus gradam úrnua do shaothar aistrithe go Gaeilge ó theanga eile, Gradam de Bhaldraithe.

Roghnaítear na buaic-shaothair de réir na gcritéar seo a leanas: fiúntas an ábhair; caighdeán na Gaeilge; dearadh an leabhair, ag áireamh téacs, clúdach, léaráidí agus dea-chleachtas foilsitheoireachta; caighdeán foilsitheoireachta; agus mar a fhreastalaíonn an leabhar ar riachtanais an mhargaidh léitheoireachta.

Tá seacht leabhar déag (17) roghnaithe ar ghearrliostaí na bliana seo - Sé (6) leabhar ar ghearrliosta Ghradam Uí Shúilleabháin, cúig (5) leabhar ar ghearrliosta Ghradam Réics Carló agus sé (6) leabhar ar ghearrliosta Ghradam de Bhaldraithe. I measc na dTithe Foilsitheoireachta a bhfuil leabhar ainmnithe acu i mbliana tá, Cló Iar-Chonnacht, Cois Life, Dalen Éireann, Foilseacháin Ábhair Spioradálta, Futa Fata, Leabhar Breac, agus LeabhairCOMHAR. Tá liosta iomlán den trí ghearrliosta ar fáil thíos.

“Déanaim comhghairdeas ó chroí le gach Teach Foilsitheoireachta atá ar ghearrliostaí na bliana seo”, a dúirt Liam Ó Maolaodha, Stiúrthóir an Oireachtais. Tá fás agus forbairt dochreidte tagtha ar earnáil na foilsitheoireachta Gaeilge agus tá áthas orainn, mar eagraíocht, a bheith bainteach leis sin agus aitheantas cuí a thabhairt don obair mhór atá ar siúl. Tugann sé misneach dúinn go bhfuil seacht leabhar déag á bhfógairt againn inniu a foilsíodh le deich mí anuas agus tréaslaím leis na Tithe Foilsitheoireachta as an díograis, an paisean agus sár-chaighdeán na foilsitheoireachta atá acu”, a dúirt sé.

Dúirt Príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge, Seán Ó Coinn, “Déanaim comhghairdeas leis na foilsitheoirí uile atá ar ghearrliostaí na bliana seo. Tá fás mór i ndiaidh teacht ar fhoilsitheoireacht na Gaeilge le 20 bliain; tá leabhair den scoth á bhfoilsiú, agus réimse an-mhaith ar fáil anois i raon leathan seánraí, do dhaoine ar spéis leo ábhar léitheoireachta i nGaeilge. Tá lúchair orm go bhfuil na gradaim fhoilsitheoireachta á leathnú amach agus gradam úr, Gradam de Bhaldraithe, curtha leo i mbliana den chéad uair chun aitheantas cuí a thabhairt dá saothar i réimse an aistriúcháin.  Guím gach rath ar na Tithe Foilsitheoireachta”.

Fógrófar na buaiteoirí ag oíche mhór liteartha, ag a ndéanfar ceiliúradh ar gach gné de scríbhneoireacht na Gaeilge, i dTeach an Ardmhéara, Baile Átha Cliath, Dé Máirt, 1 Deireadh Fómhair 2019, tráth a ndéanfaidh Leabhair COMHAR Portráidí Scríbhneoirí Gaeilge 2020 a nochtadh.  Gabhann duaischiste de €17,000 leis an trí ghradam foilsitheoireachta. Tá eolas cuimsitheach maidir leis na leabhair ar fáil ag www.antoireachtas.ie.
 

Le haghaidh tuilleadh eolais: 
Louise Ní Dháibhéid, An tOireachtas     T: 00353 87 1005439      R: louise@antoireachtas.ie

 

Nótaí don Eagarthóir

  1. Bronnfar na duaiseanna mar seo a leanas: €5,000 ar fhoilsitheoir an leabhair do Ghradam Uí Shúilleabháin agus €2,500 ar údar an tsaothair; €5,000 ar fhoilsitheoir an leabhair do Ghradam Réics Carló, €1,250 ar údar an tsaothair agus €1,250 ar mhaisitheoir an tsaothair; €1,500 ar fhoilsitheoir an leabhair do Ghradam de Bhaldraithe agus €500 ar aistritheoir an tsaothair.
  2. Is iad Foras na Gaeilge a dhéanann urraíocht ar na Gradaim Fhoilsitheoireachta.
  3. Is Ceanneagraíocht é An tOireachtas sa réimse, ‘Deiseanna a thacaíonn le hÚsáid na Gaeilge agus Bunú Gréasán’.
  4. Tá Comórtais Liteartha an Oireachtais ar an bhfód ón mbliain 1897 agus tugann siad aitheantas agus ardán thar a bheith luachmhar do scríbhneoirí na Gaeilge. Tá cuid de mhórscríbhneoirí an chéid seo caite, Pádraig Mac Piarais, Máirtín Ó Cadhain agus Nuala Ní Dhomhnaill i measc iar-bhuaiteoirí na gcomórtas seo.
  5. Eagraíonn an tOireachtas príomhfhéile náisiúnta na nGael, Oireachtas na Samhna, go bliantúil agus chuimsíonn comórtais do dhaoine óga agus do dhaoine fásta sna taibh-ealaíona traidisiúnta mar aon le réimse leathan imeachtaí ceoil, amhránaíochta, caidrimh, siamsaíochta, spóirt agus dioscúrsa.
  6. Bíonn eolas cothrom le dáta i gcónaí ar www.antoireachtas.ie maidir le himeachtaí agus comórtais uile na heagraíochta.

 

Gradam Uí Shúilleabháin

 

GRÁINNE – GAISCÍOCH GAEL le Siobhán Parkinson, foilsithe ag Cois Life – 

 

Le blianta anuas atá athrú nach beag tagtha ar cháil Ghráinne Ní Mháille, ó neamairt na staire ar feadh na gcéadta bliain go dtí an t-ardstádas lena bhféachtar uirthi inniu, amhail pearsa diaganta, nach mór.  Foghlaimíonn páistí scoile fúithi, agus is mó insint a dhéantar ar a saol dathannach, ina measc, insintí neamhfhicsin agus úrscéalta grafacha, drámaí agus ceol.  Bhí an-tóir ar scéalta faoina cuid eachtraí agus faoina cuid gaiscí ach ní raibh úrscéal againn go dtí anois a thug léargas iomlán ar a saol.  

 

AN TROMDHÁMH le Feargal Ó Béarra, foilsithe ag Leabhar Breac - Cuairt a thug Seanchán Ollamh agus a chuideachta ar an rí, agus saint is síor-éilimh na cuideachta ainmheasartha sin — idir fhilí, cheoltóirí, bhantracht is ghiollaí — is údar don aoirscéal binb-bhriathrach seo ó pheann anaithnid thart ar an mbliain 1300. Scéal iltéamach ilchisealach é Tromdhámh Guaire a bhfuil cuid dá phréamha ag síneadh siar chomh fada leis an seachtú́ haois, tréimhse a shamhlaítear le triúr dá mhórphearsana, Seanchán Toirpéist féin, Dallán Forgaill, agus Guaire an Oinigh. Sa leagan nua-chóirithe seo, tugtar friotal is foghar an tseanscéil slán go soléite do léitheoir na haoise seo.

 

TITLEY le Máirtín Coilféir, foilsithe ag LeabhairComhar – Ábhar critice ar shaothar Titley atá sa leabhar seo. Is é saothar scríofa agus stáitse Titley, seachas a shaothar don raidió nó don teilifís, atá faoi chaibidil ag an údar agus cuirtear san áireamh mórán gach a bhfuil foilsithe aige óna chéad alt i 1965 go dtí an t-alt is deireanaí uaidh in 2016.

 

LUÍSE GHABHÁNACH NÍ DHUFAIGH: CEANNRÓDAÍ le Celia de Fréine, foilsithe ag LeabhairComhar – Beathaisnéis Luíse Ghabhánach Ní Dhufaig, bhean iomráiteach, fhísiúil, mhisniúil atá sa leabhar seo agus cuireann Celia de Fréine i láthair go seoigh í le daonnacht agus le dúthracht taighde.

 

Tairngreacht le Proinsias Mac a’ Bhaird, foilsithe ag LeabhairComhar - Cuirtear saol Chonchúir Uí Bhraonáin bun os cionn go hiomlán nuair a thagann sé ar dhúnmharú scáfar ar mhullach uaigheanna Uí Néill agus Uí Dhónaill sa Róimh. Is gearr go mbíonn a bheatha féin i mbaol. 

 

LÁMH, LÁMH EILE le hAlan Titley, foilsithe ag Cló Iar-Chonnacht – Úrscéal cruabhruite bleachtaireachta lonnaithe in Éirinn comhaimseartha atá sa leabhar seo a bhfuil gach uile rud ag baint leis - bleachtairí ar cuma leo, Gardaí a bhfuil a bpraghas féin acu (b’fhéidir), Rúisigh leis an iliomad airgid, lucht siúil barbartha agus béasach, iománaithe ar an gclaí, mná beáir críonna agus go leor eile.

 

 

Gradam Réics Carló

 

BOSCADÁN le hÁine Ní Ghlinn, foilsithe ag Cois Life – Tá róbó cairtchláir á chruthú ag Aoife, agus níl uaithi ach píosa spraoi. Nuair a thagann an róbó chun beatha, tosaíonn an spraoi i gceart!

 

NÓINÍN le Máire Zepf, foilsithe ag Cois Life – Casann Nóinín, déagóir cúthail, ar bhuachaill ar an idirlíon. Níl Oisín cosúil leis na buachaillí eile ar scoil. Nuair a thiteann Nóinín i ngrá le hOisín, déanann sí dearmad ar a cara is fearr, Eimear. Úrscéal saorvéarsaíochta é seo ina n-insíonn Nóinín féin agus Eimear an dá thaobh den scéal.

 

SPÉIRLING le hOrna Ní Choileáin, foilsithe ag Cois Life – Is minic a bhíonn Manon agus Líosa ag cadhcáil nó ag siopadóireacht, agus iad ag baint súp as an saol ar oileán Aruba, oileán i Muir Charaib. Nuair a chasann siad ar chailín eile dá n-aois féin ar an trá, tagann athrú ar an saol socair sin.

 

BEAG BÍDEACH le Sadhbh Devlin agus maisithe ag Róisín Hahessy, foilsithe ag Futa Fata - Tá grá ag Nína dá deartháirín beag Jimí. Ach, uaireanta cuireann sé isteach uirthi. Go háirithe nuair atá sí ag iarraidh a bheith ag spraoi le cairde speisialta Nína, na babóga.

PERCY PÉACÓG le Gemma Breathnach agus maisithe ag Tarsila Krüse, foilsithe ag Futa Fata – Tá Percy Péacóg cuthail. Ní maith leis aird, ach tá rud amháin, mór álainn, ildaite ag baint le Percy a tharraingníonn go leor airde air – a eireaball mór, ildaite. In am an ghátair, faigheann an phéacóg chúthail amach gur rud an-úsáideach é an t-eireaball céanna….

 

Gradam de Bhaldraithe

 

K.O.S.T.K.A le Przemyslaw Wysoglad SJ agus aistrithe ag Mark Ó Fionnáin, foilsithe ag Foilseacháin Ábhair Spioradálta – Sa choimic K.O.S.T.K.A. tá scéal Staszek agus a dhearthár Paweł. Scéal bheirt ógánach a thug orthu an bóthar fada go Vín chun iad féin a ullmhú ann do shaol an duine fhásta. 

 

FILE AR FHILE le Rimbaud, Anedda, Machado, Fried agus Chedid agus aistrithe ag Liam Ó Muirthile, Eiléan Ní Chuilleanáin, Tomás Mac Síomóin, Gabriel Rosenstock, Ailbhe Ní Ghearbhuigh, foilsithe ag Cois Life – Tionscadal uaillmhianach aistriucháin filíochta í seo ina ndéanann filí aitheanta na hÉireann aistriúcháin go Gaeilge ar dhánta filí suaithinseacha na hEorpa. Eagráin uimhrithe theoranta atá sa saothar, seoda ó fhilíocht na hEorpa ón naoú haois déag go dtí an lá inniu.

MO THEACHÍN GAN CHUMA GAN CHAOI le Julia Donaldson agus aistrithe ag Tadhg Mac Dhonnagáin, foilsithe ag Futa Fata – Tá seanbhean ina cónaí i dteachín beag agus í míshásta go bhfuil an áit chomh beag. Tagann seanfhear cliste an bealach agus cuireann sé comhairle aisteach uirthi – an bhó, an gabhar, an mhuc agus an chearc a thabhairt isteach sa teach. An mbeidh sí sásta?

 

ASTERIX AGUS TROID NA dTREABH le R. Goscinny & A. Uderzo agus aistrithe ag Gabriel Rosenstock, foilsithe ag Dalen Éireann – Is ceannaire é Tadhgus Dháthaobhix atá sásta comhoibriú le lucht an choncais, na Rómhánaigh. Téann sé i ngleic le Taoisix i dTroid na dTreabh — an té a bhuafaidh an troid sin beidh sé i gceannas ar threibh an cheannaire chloíte.

 

CHARLIE AGUS MONARCHA NA SEACLÁIDE le Roald Dahl agus aistrithe ag Niamh Ní Argáin, foilsithe ag Leabhar Breac – Níl Willy Wonka - ná an taobh istigh dá mhonarcha iontach seacláide feicthe ag aon duine le blianta fada. Nuair a fhógraíonn sé comórtas ina dtabharfar buaiteoirí na gcúig thicéad órga ar thuras sa mhonarcha, tá tír is talamh ag iarraidh teacht ar na ticéid!

 

BERTIE BROCACH le hAlan MacDonald agus aistrithe ag Marion Ní Shúilleabháin, foilsithe ag Cló Iar-Chonnacht - Seo é Bertie Brocach, an buachaill is brocaí, is bréine agus is barrúla dár casadh ariamh ort. Cuirfidh sé alltacht ort. Cuirfidh sé déistean ort. Cuirfidh sé fonn múisce ort, b'fhéidir. Ach más maith leat mísc agus más breá leat brocamas, agus más dánaíocht agus diabhlaíocht is deise leat ar domhan, suigh síos go socair agus bain sásamh agus sonas as.

 

 

Stádas: Choose Status

02 Lún
2019
Nuacht, Preasráitis

Luach beagnach ceathrú milliún euro faofa ag bord Fhoras na Gaeilge do Scoláireachtaí Gaeltachta

Ag cruinniú i mBéal Feirste ar an Aoine an 26 Iúil, rinne bord Fhoras na Gaeilge cinneadh infheistíocht ar luach €241,572 a dhéanamh thar trí bliana i Scéim na Scoláireachtaí Gaeltachta 2020-2022. Beidh an scéim ag freastal ar 3 ghrúpa go sonrach lena n-áirítear scoláirí faoi 18 (dírithe ar Thuaisceart Éireann amháin), daoine fásta (dírithe ar an tír ina hiomláine) agus teaghlaigh (dírithe ar an tír ina hiomláine).

Chuir Foras na Gaeilge €80,524 ar fad ar fáil le linn na bliana reatha dá Chiste Scoláireachtaí a chuireann scoláireachtaí Gaeltachta ar fáil do dhaltaí scoile, do dhaoine fásta agus do theaghlaigh le freastal ar chúrsaí sa Ghaeltacht. Faoin scéim athbhreithnithe, cuirfear tuilleadh béime ar scoláireachtaí a chur ar fáil do scoláirí atá faoi mhíbhuntáiste chomh maith le hiarratasóirí ó na Bailte Seirbhíse Gaeltachta agus na Líonraí. Fógrófar an scéim i mí Mheán Fómhair nuair a cuirfear fáilte roimh iarratais ó eagraíochtaí ar mian leo na scéimeanna a riaradh.

Tá comhairliúchán poiblí ar siúl ag Foras na Gaeilge faoi láthair le tuairimí an phobail a lorg ar an mbealach is fearr le hearnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne a mhaoiniú as an gciste de €500k a chuireann Foras na Gaeilge ar fáil ar bhonn bliantúil do na foilseacháin tuairisc.ie; nós.ie agus Comhar.

Dúirt Cathaoirleach bhord Fhoras na Gaeilge, Pól Ó Gallchóir, “Tá sé ríthábhachtach go gcuireann an pobal, idir phobal na Gaeilge agus mhórphobal na tíre thuaidh agus theas a gcuid tuairimí in iúl dúinn lena chinntiú go mbeidh siad á gcur san áireamh sa chur chuige a bheidh ag Foras na Gaeilge don réimse tábhachtach seo ó 2020 ar aghaidh.”

Críoch

Tuilleadh eolais:

Comhairliúchán ar earnáil na meán Gaeilge

Beidh Foras na Gaeilge ag glacadh le freagairtí go dtí an 15 Lúnasa agus tá gach eolas faoin gcomhairliúchán ar fáil ar https://www.forasnagaeilge.ie/nuacht/comhairliuchan/

Scéim na Scoláireachtaí Gaeltachta 2020-2022

Fógrófar gach eolas faoi scéimeanna san fhómhar ar www.forasnagaeilge.ie. Is féidir clárú ar ár liosta teagmhála ar an suíomh gréasáin le heolas rialta a fháil faoi Fhoras na Gaeilge.

Stádas: Choose Status

17 Mei
2019
Nuacht, Preasráitis

Luach os cionn €400,000 de dheontais ceadaithe ag bord Fhoras na Gaeilge  

Ag cruinniú boird de chuid Fhoras na Gaeilge ar an 14 Meitheamh 2019, in oifigí Fhoras na Gaeilge i Ráth Chairn, Co. na Mí, ceadaíodh luach €427,805 de dheontais i réimsí na hóige, na scríbhneoireachta agus na foilsitheoireachta.

Ceadaíodh deontais dar luach €247,825 do Scéim na nImeachtaí Óige 2019/20, a thugann deiseanna úsáide do dhaoine óga, a spreagann iad chun an Ghaeilge a úsáid i mbealach spraíúil. Cuirfidh na deontais ar chumas na ndeontaithe ar a laghad 12 sheisiún a eagrú le linn thréimhse na scoilbhliana, atá dírithe ar dhaoine óga idir 3 bliana agus 18 mbliana d’aois taobh amuigh den scoil. Meastar go mbeidh deis ag nach mór 4,000 páiste a bheith rannpháirteach sna himeachtaí.

I réimse na foilsitheoireachta ceadaíodh luach €140,480 de choimisiúnaithe faoi Scéim na gCoimisiún 2019 le tacú le lucht liteartha na Gaeilge freastal ar an éileamh sna réimsí éagsúla léitheoireachta. Anuas ar na deontais i réimse na foilsitheoireachta, bronnfar deontais dar luach €39,500 ar ábhar scríbhneoirí agus ar mheantóirí faoi Scéim Meantóireachta 2019. Tugann an scéim seo deis luachmhar do scríbhneoirí i dtús a ré scríbhneoireachta comhairle faoina gcuid scríbhinní agus faoi cheird na scríbhneoireachta i gcoitinne a fháil ó scríbhneoirí aitheanta.

Dúirt príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge, Seán Ó Coinn, “Is cúis dóchais dom an t-éileamh mór ar Scéim na nImeachtaí Óige ó bhliain go bliain agus tiomantas na n-iarratasóirí ó thaobh deiseanna a sholáthair do dhaoine óga an Ghaeilge a úsáid ar bhonn sóisialta taobh amuigh den scoil. Is cás linn, áfach gur tháinig laghdú 26% ar an gciste don scéim seo i mbliana agus nach mbeidh ar ár gcumas ach tacú le líon céanna na ndeontaithe. Tá maoiniú Fhoras na Gaeilge laghdaithe go mór ó thréimhse na géarchéime eacnamaíochta agus níl méadú i ndiaidh teacht ar an mhaoiniú ó shin.

Maidir leis an Scéim Meantóireachta, is ábhar dóchais mar an gcéanna againn go bhfuil scríbhneoirí nua ag teacht chun cinn agus iad ag iarraidh feabhas a chur ar a gceird tríd an Scéim Méantóireachta. Tá borradh le blianta beaga anuas ar an bhfoilsitheoireacht Ghaeilge, go háirithe i seánra leabhar na bpáistí, agus tá súil againn go mbeidh na scríbhneoirí atá ag fáil tairbhe as an scéim seo ag teacht chun cinn mar scríbhneoirí Gaeilge sna blianta beaga amach romhainn.”

Críoch

 

Tuilleadh eolais

Anna Davitt, Clárbhainisteoir: Cumarsáid, Margaíocht & Feasacht, Foras na Gaeilge

Teil: 0035387 673 6175    

Ríomhphost: adavitt@forasnagaeilge.ie

Stádas: Choose Status

06 Mei
2019
Preasráitis

Ceiliúradh déanta ar oidhreacht Cholmcille in Ardteampall Chríost

Rinneadh ceiliúradh ar oidhreacht Cholmcille ag ócáid speisialta i Seomra an Cheoil in Ardteampall Chríost ar an Satharn an 8 Meitheamh, oíche chinn Fhéile Cholmcille. In 2020-21 beidh sé 1500 bliain ó rugadh Naomh Colmcille, agus thug an oíche blaiseadh i nGaeilge agus i mBéarla ar an oidhreacht sin go hidirnáisiúnta agus i mBaile Átha Cliath féin.

Clár comhpháirtíochta is ea Colmcille idir Foras na Gaeilge agus Bòrd na Gàidhlig, a chuireann chun cinn úsáid Ghaeilge na hÉireann agus Ghaeilge na hAlban in Éirinn agus in Albain agus idir an dá thír. D’eagraigh Foras na Gaeilge an ócáid i gcomhar le hÚdarás na Gaeltachta, Comhairle Contae Dhún na nGall, Comhairle Chathair Dhoire agus Cheantar an tSratha Bháin, agus Oideas Gael, agus mar chuid den chlár comhpháirtíochta Colmcille idir Foras na Gaeilge agus Bòrd na Gaeilge in Albain.

Dúirt príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge, Seán Ó Coinn, “Anocht, an 8 Meitheamh, oíche Fhéile Cholmcille. Fuair sé bás in Oileán Í na hAlban ar an 9 Meitheamh. Riamh ó shin tá daoine ag tabhairt Cholmcille chun cuimhne. Ag meán oíche anocht beidh daoine ag siúl agus ag urnaí ar thuras Cholmcille i nGleann Cholm Cille agus i nGartán. Beidh ceiliúradh i mórán áiteanna i nDún na nGall agus i nDoire Cholmcille. Níl aon phearsa sa stair is fearr a léiríonn na ceangail idir pobal Ghaeilge na hÉireann in Éirinn agus pobal Ghaeilge na hAlban in Albain, ná a léiríonn ár n-oidhreacht choiteann.

Tá an ócáid seo anocht á heagrú ag Foras na Gaeilge, i gcomhar le Bòrd na Gàidhlig in Albain, Údarás na Gaeltachta, Comhairle Contae Dhún na nGall agus Comhairle Chathair Dhoire agus an tSratha Bháin, agus Oideas Gael. Is mian liom buíochas a ghabháil leo uile, agus lena gcuid ionadaithe anseo anocht. Is mian liom go háirithe buíochas a ghabháil le déan agus le bord Ardteampall Chríost as an ionad stairiúil seo a bhfuil nasc aige le Colmcille a chur ar fáil dúinn anocht, agus leis an Chanónach Gary Hastings as fáilte chaoin a chur romhainn. Ba mhaith liom buíochas ar leith a ghabháil leis an Dr Brian Lacey a bhfuil oiread déanta aige le stair agus oidhreacht Cholmcille a thabhairt chun solais ar feadh breis mhór agus fiche bliain, le Gearóidín Bhreathnach, scéalaí agus amhránaí as Rann na Feirste, leis an Dr Ann Buckley ó Choláiste na Tríonóide, agus leis na cantairí ó Schola Amra a chluinfimid anocht.”

Críoch

 

  

Nóta don eagarthóir maidir le clár na hoíche

  1. Cén Fáth Breith Cholmcille a Chomóradh? An Dr Brian Lacey

In 2020-21 beidh sé cothrom 1500 bliain ó rugadh Naomh Colmcille. Mar ‘cholm na cille’ chan é amháin gur mhúnlaigh sé na hinsintí den stair atá fite fuaite le chéile in Éirinn, in Albain agus i dtuaisceart Shasana, ach tá sé ina shiombail againn chomh maith anois ag am ina bhfuil teannas ag ardú. Tá an oidhreacht chultúrtha atá carntha in ainm an naoimh ar fud na n-oileán seo ollmhór, agus tá a buaicphointe i Leabhar Cheanannais. Tugadh onóir do Cholmcille i ríochtaí éagsúla Éireann, Alban agus thuaisceart Shasana sa mheánaois, agus tá baint nach beag aige le Baile Átha Cliath. Is féidir gur ina Bheatha, a scríobhadh fán bhliain 700, atá an tagairt is luaithe d’Áth Cliath, agus is féidir go raibh eaglais a bhí tiomnaithe dó ar an chnoc os cionn an átha sin mar a bhfuil Eaglais Naomh Audeon anois. Tháinig na Lochlannaigh chun na Críostaíochta faoi anáil mhanaigh Cholmcille in Inse Ghall, agus ba iad na Lochlannaigh go príomha a bhí ar chúl an spéis i gColmcille a athbheochan i mBaile Átha Cliath agus sa dúiche a bhí faoi anáil na Lochlannach thart timpeall air ón deichiú céad.

 

  1. Scéal agus amhránaíocht as Tír Chonaill faoi Naomh Colmcille ag an scéalaí agus amhránaí chlúiteach Gearóidín Bhreathnach as Rann na Feirste.

 

  1. Rogha cantaireachta do thráthanna Naomh Colmcille, an Dr Ann Buckley agus Schola Amra. Tionscadal oidhreachta Eorpach is ea Amra faoi dheabhóid na naomh Éireannach i liotúirge na meánaoise. Is í an Dr Ann Buckley (Ionad Taighde Stair na Meánaoise, Coláiste na Tríonóide) stiúrthóir Amra. Tá trí cinn is fiche d’institiúidí comhpháirtíochta ann i gceithre thír déag. Tá d’aidhm aige digitiú a dhéanamh ar a maireann de chantaireacht agus de shleachta léitheoireachta diaga atá sa Historia, an tsraith ceithre huaire fichead de shearmanais chráifeacha le haghaidh an trátha dhiaga a dhéantaí a cheiliúradh ar fhéile naoimh, agus an méid sin a chur ar fáil go neamhshrianta. Is iad cantairí Schola Amra ag an ócáid seo Andrew Dempsey, Louis O’Carroll, Patrick McGinley agus Daithí Ó Nuanáin.

 

 

Tuilleadh eolais

Anna Davitt, Clárbhainisteoir: Cumarsáid, Margaíocht & Feasacht, Foras na Gaeilge

Teil: 0035387 673 6175    

Ríomhphost: adavitt@forasnagaeilge.ie

Stádas: Choose Status

23 Bea
2019
Preasráitis

Breis agus 7,000 údar óg páirteach in Scríobh Leabhar 2018/19  

Ag ócáidí ar an 20 agus 21 Bealtaine 2019, in Ionad Oideachais Thrá Lí bronnadh gradaim ar roinnt den 1,352 páiste a cheap, a dhear agus a d’fhoilsigh leabhair dá gcuid féin i nGaeilge mar chuid den tionscadal Scríobh Leabhar de chuid Fhoras na Gaeilge i gCo. Chiarraí. Bhí an t-iar-imreoir CLG agus buaiteoir ‘Dancing with the Stars’ Aidan O’Mahony i láthair mar aoi speisialta ar an oíche lena n-éacht a cheiliúradh leis na páistí.

Ar an iomlán i mbliana, ghlac 120 scoil agus breis agus 7,000 páiste páirt sa tionscadal agus scríobhadh thart ar 4,000 leabhar. Beidh ócáidí eile ar aon dul leis an searmanas seo ar siúl i gceantair eile sna seachtainí amach romhainn mar cheiliúradh ar a bhfuil bainte amach ag daltaí óga ar fud na tíre. Eagraíonn Foras na Gaeilge an tionscadal Scríobh Leabhar i gcomhar le roinnt de na hIonaid Oideachais: Ionad Oideachais an Chláir, Ionad Oideachais Iarthar Chorcaí, Ionad Oideachais Bhaile Átha Cliath Thiar, Ionad Oideachais Chora Droma Rúisc, Ionad Oideachais Laoise, Ionad Oideachais Thrá Lí, Ionad Oideachais Chill Chainnigh, Ionad Oideachais Tacaíochta Chorcaí, Ionad na Múinteoirí i nGort an Choirce i nDún na nGall agus An tÁisaonad i mBéal Feirste.

Tá páirt glactha ag níos mó ná 50,000 dalta sa tionscadal Scríobh Leabhar ó cuireadh ar bun é sa scoilbhliain 2006/2007.  Ní hamháin go scríobhann na daltaí leabhair dá gcuid féin mar chuid den tionscadal seo, ach bíonn deis acu chomh maith scéalta le leanaí as scoileanna eile a léamh agus a phlé. Tugann sé deis spreagthach don pháiste a m(h)othúcháin a léiriú trí mheán na Gaeilge. Anuas air sin, cothaíonn sé comhoibriú idir pobail scoileanna agus cuirtear na daltaí ar an eolas faoin gcoincheap maidir le hathbhreithniú piaraí agus go háirithe cothaíonn sé cruthaitheacht agus cur chuige iomlánaíoch d'fhorbairt an pháiste. Bíonn ról lárnach ag na múinteoirí freisin sa tionscadal Scríobh Leabhar agus cuirtear cúrsa inseirbhíse ar fáil dóibh d'fhonn cuidiú leo cúnamh a thabhairt do na daltaí ina gcuid iarrachtaí. 

“Tugann tionscadal Scríobh Leabhar an deis do pháistí óga a gcumas, a gcruthaitheacht agus a ndíograis i leith na Gaeilge a léiriú ó aois an-óg. Tá sé mar aidhm ag Foras na Gaeilge go mbeadh deiseanna labhartha agus scríofa ag daoine óga agus tá an aidhm sin bainte amach go paiteanta ag Scríobh Leabhar. Is mór an méid atá bainte amach nuair a amharcann tú ar líon na bpáistí agus na scoileanna a ghlac páirt sa tionscadal ó cuireadh tús leis níos mó ná deich mbliana ó shin", a dúirt Seán Ó Coinn, Príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge. “Tá muid faoi chomaoin ag Ionad Oideachais Thrá Lí agus ag na hionaid ar fad as a bheith páirteach arís i mbliana. Tá ardmholadh tuillte ag na hionaid, chomh maith leis na páistí agus na múinteoirí as an fhás as cuimse atá tar éis teacht ar an tionscadal”, a dúirt sé.

 

Críoch

 

Tuilleadh eolais:

Anna Davitt, Clárbhainisteoir: Cumarsáid, Margaíocht & Feasacht, Foras na Gaeilge

Teil: 0035387 673 6175    

Ríomhphost: adavitt@forasnagaeilge.ie

 

Stádas: Choose Status

03 Bea
2019
Nuacht, Preasráitis

Deontais dar luach €358,754 ceadaithe ag bord Fhoras na Gaeilge le linn Fhéile Bia Iarthar Phort Láirge

Ag an tríú cruinniú de chuid 2019 ar an Aoine an 26 Aibreán, le linn Fhéile Bia Iarthar Phort Láirge, i Rinn Ó gCuanach, cheadaigh bord Fhoras na Gaeilge deontais dar luach €358,754.

Ceadaíodh deontais do 71 champa samhraidh a bheidh á reáchtáil ar fud fad an oileáin le linn an tsamhraidh. Tabharfaidh Scéim na gCampaí Samhraidh 2019, a fógraíodh níos luaithe i mbliana, an deis do dhaoine óga idir trí bliana agus ocht mbliana déag d’aois freastal ar imeachtaí spóirt, drámaíochta, damhsa, ceoil, agus scannánaíochta chomh maith le turais. Ceadaíodh deontais dar luach €148,065, uasmhéid €2,500 nó £1,750 an ceann, do 71 champa éagsúla i mbliana.

Cuireann Foras na Gaeilge tacaíocht mhaoinithe ar fáil gach bliain do choistí pobail chun soláthar naíscolaíochta nó naíolanna úra a bhunú tríd an scéim An Ciste Infheistíochta do Bhunú Soláthair Réamhscolaíochta agus Cúraim Leanaí. Is tríd an gciste seo a ceadaíodh deontais do Ghaelscoil Aodha Dhuibh (£73,000) i gCeathrú Aodha Dhuibh agus Cúram Leanaí na Fuiseoige (£73,000) i mBéal Feirste.

Anuas ar champaí samhraidh agus naíscoileanna, ceadaíodh luach €48,467 de dheontais do mhórimeachtaí ealaíon a bheidh á reáchtáil ar fud an oileáin le linn 2019. Ina measc, áirítear an Fhéile Náisiúnta Dhrámaíochta (€14,500), Féile an Phobail (£8,000) agus Fleadh Cheoil na hÉireann (€5,500). Mórimeachtaí iad seo a bhfuil sé mar aidhm acu an Ghaeilge agus na healaíona teangabhunaithe Gaeilge a chur chun cinn trí Ghaeilge nó go dátheangach.

Dúirt Príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge, Seán Ó Coinn, “D’fháiltíomar go mór roimh an deis cruinniú boird a reáchtáil ag Féile Bia Iarthar Phort Láirge, féile ar thacaigh Foras na Gaeilge léi i mbliana trí Scéim na bhFéilte 2019. Bhí ionadaithe ó Chomhairle Cathrach agus Contae Phort Láirge agus Pleanáil Teanga na nDéise i láthair ag seisiúin éagsúla agus tá bonn láidir curtha faoin gcomhoibriú eadrainn don tréimhse amach romhainn. Maidir leis an maoiniú a ceadaíodh ag an gcruinniú, níl aon amhras orm ach go mbeidh tionchar dearfach ag na deontais ar úsáid na Gaeilge i measc daoine óga arís i mbliana. Tá an t-éileamh céanna ar Scéim na gCampaí Samhraidh ó bhliain go bliain ach is cúis aiféala dúinn nach bhfuil ar ár gcumas tacú le gach iarratas incháilithe ceal airgid, go háirithe toisc an tsuim agus tiomantas atá á léiriú ag grúpaí a eagraíonn na campaí.”

 

 

Críoch

 

Tuilleadh eolais:

Anna Davitt, Clárbhainisteoir: Cumarsáid, Margaíocht & Feasacht, Foras na Gaeilge

Teil: 0035387 673 6175    

Ríomhphost: adavitt@forasnagaeilge.ie

Stádas: Choose Status

29 Aib
2019
Nuacht, Preasráitis

Bronnadh Scoláireacht Mhic Dhonncha Bronnadh Ghradam Fhoras na Gaeilge

Seolfaidh Uachtarán na hOllscoile, an tOllamh Ciarán Ó hÓgartaigh, an seachtú heagrán den iris phiarmheasúnaithe Léann Teanga: An Reiviú ag 5.00i.n. Dé Céadaoin, an 1 Bealtaine 2019 i dTéatar Chearbhalláin, Áras na Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.

Foilsítear An Reiviú mar chuid den chúrsa MA sa Léann Teanga le hAcadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.  Is foilseachán bliantúil é seo a thugann ardán don dioscúrsa teanga in Éirinn agus thar lear.

Bronnfaidh Pól Ó Gallchóir, Cathaoirleach Fhoras na Gaeilge, Scoláireacht Mhic Dhonncha i gcuimhne ar Joe Mac Donncha (1953-2016) ag an ócáid chéanna agus bronnfar freisin Gradam Fhoras na Gaeilge ar na scoláirí a ghnóthaigh an marc ab airde don togra aistriúcháin i mbliain na céime de chuid an BA i Léann an Aistriúcháin.

Beidh sólaistí ar fáil agus cuirfear fáilte chroíúil roimh chách.

Tuilleadh eolais ar fáil  ag  reiviuleannteanga@oegaillimh.ie

Stádas: Choose Status

24 Aib
2019
Nuacht, Preasráitis

An dá mhilliún úsáideoir i dtréimhse bliana sáraithe ag an bhFoclóir Nua Béarla-Gaeilge den chéad uair

Is cúis mhór áthais d’Fhoras na Gaeilge gur bhreathnaigh breis is dhá mhilliún úsáideoir ar shuíomh an Fhoclóra Nua Béarla-Gaeilge, foclóir.ie, sa tréimhse bliana idir 1 Aibreán 2018 agus 31 Márta 2019. Is é seo an chéad uair ó seoladh an suíomh i mí Eanáir 2013 a sáraíodh líon dhá mhilliún úsáideoir ar an suíomh in aon tréimhse bliana. Sa tréimhse bliana seo breathnaíodh ar níos mó ná 25 milliún leathanach.

I gcomparáid leis an tréimhse chéanna ama an bhliain roimhe sin (1 Aibreán 2017 agus 31 Márta 2018), tá ardú 23% tagtha ar líon na n-úsáideoirí agus ardú 29% ar líon na leathanach.

In Éirinn atá 67% d’úsáideoirí an fhoclóra, i Meiriceá atá 18% díobh agus sa Bhreatain atá 7% díobh.

Ó thaobh na teicneolaíochta de, baineann breis is 60% d’úsáideoirí an tsuímh úsáid as fóin phóca chun rochtain a fháil air. Ar ríomhairí deisce a bhíonn 30% díobh agus ar tháibléid a bhíonn an chuid eile.

Seoladh suíomh foclóir.ie i mí Eanáir 2013 agus cuireadh iontrálacha leis gach sé mhí go dtí mí Eanáir 2017. Tá nach mór 48,000 iontráil agus 130,000 aonad céille ar an suíomh. Tá foireann an fhoclóra anois ag obair ar an leagan clóite den fhoclóir atá le foilsiú an bhliain seo chugainn.

Stádas: Choose Status

15 Már
2019
Nuacht, Preasráitis

Deontais ceadaithe do chomhthionscadail Ghaeilge na hAlban & Ghaeilge na hÉireann agus do chompántais drámaíochta

Ag an dara cruinniú de chuid 2019 ar an Aoine an 8 Márta i mBéal Feirste, cheadaigh bord Fhoras na Gaeilge deontais do chomhthionscadail Ghaeilge na hAlban agus Ghaeilge na hÉireann agus do chompántais drámaíochta ar fud an oileáin.

Ceadaíodh luach €32,522 de dheontais faoi Scéim Deontas Cholmcille, scéim a chothaíonn caidreamh agus a neartaíonn an gaol idir pobail teanga Ghaeilge na hAlban agus Ghaeilge na hÉireann. I measc na dtionscadal a bheidh á reáchtáil le linn 2019 beidh Nasc le Sgoil an Taobh Siar, Eilean Leòdhais, atá á reáchtáil ag An Clár as Gaeilge (€12,000), Clár Ghaeilge na hAlban do Scoil Samhraidh Willie Clancy 2019 (€4,500) agus Òran Bagraidh le Cumann Cultúrtha Mhic Reachtain (£3,500).

Ceadaíodh €209,729 do 16 chompántas drámaíochta faoi Scéim na gCompántas Drámaíochta 2019 lena n-áirítear Aisling Ghéar, Béal Feirste (£24,000), Fibín, Gaillimh (€27,360), High Rock Productions, Baile Átha Cliath (€19,000), Ababú, Béal Feirste (£10,000) agus Graffiti, Corcaigh (€15,000).

Anuas ar na deontais thuas dáilfear Scéim na Scoláireachtaí 2019 faoi thrí chatagóir:

Catagóir

Eagraíocht

Scoláirí faoi 16, dírithe ar Thuaisceart Éireann amháin.

Conradh na Gaeilge

Gael Linn

Daoine fásta, dírithe ar dhaoine fásta ó thuaidh agus ó dheas 

Gael Linn

Teaghlaigh, dírithe ar theaghlaigh ó thuaidh agus ó dheas 

Cumann an Phiarsaigh

 

Is féidir teagmháil dhíreach a dhéanamh le Conradh na Gaeilge, Gael Linn agus Cumann an Phiarsaigh le fiosruithe maidir scoláireachtaí.

Críoch

 

Nóta don eagarthóir:

Scéimeanna maoinithe Fhoras na Gaeilge:

Tá gach eolas maidir leis na scéimeanna maoinithe thíos atá ar oscailt faoi láthair ar fáil ar www.forasnagaeilge.ie/sceimeanna

  • Scéim Deontas Cholmcille 2019
  • Scéim na gCoimisiún 2019 (Clár na Leabhar Gaeilge)
  • An Scéim Meantóireachta 2019 (Clár na Leabhar Gaeilge)
  • Scéim na gCampaí Samhraidh 2019
  • Scéim na nImeachtaí Óige 2019/20
  • An Scéim Tacaíochta Gnó 2019

 

Tuilleadh eolais:

Anna Davitt, Clárbhainisteoir: Cumarsáid, Margaíocht & Feasacht, Foras na Gaeilge

Teil: 0035387 673 6175    

Ríomhphost: adavitt@forasnagaeilge.ie

Stádas: Choose Status

14 Már
2019
Nuacht, Preasráitis

Ar aghaidh linn le Téarma.ie

Seoladh leagan úr den suíomh www.téarma.ie, An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge le linn Sheachtain na Gaeilge ag ócáid seolta i gceannáras Fhoras na Gaeilge inniu. D'fhorbair Fiontar & Scoil na Gaeilge, OCBÁC, an leagan seo den suíomh le maoiniú ó Fhoras na Gaeilge.

Is ardán é www.téarma.ie chun saothar an Choiste Téarmaíochta a fhoilsiú, saothar a chuimsíonn réimse leathan ábhar teicniúil ón ríomhaireacht chomhaimseartha go dtí an tseoltóireacht thraidisiúnta. Tá timpeall 185,000 iontráil dhátheangach sa bhunachar atá ar cheann de na hacmhainní digiteacha Gaeilge is mó úsáid ó céadseoladh é breis agus deich mbliana ó shin. Rinneadh breis agus 7.5 milliún cuardach ann i gcaitheamh 2018.

athdhearadh déanta ar stíl an tsuímh ar bhealach glan comhaimseartha atá ag teacht le hacmhainní teanga eile Fhoras na Gaeilge. Suíomh oiriúnaitheach é seo a oibríonn go saoráideach ar ghléasanna móibíleacha, e.g. fón póca nó ríomhaire táibléid.

Tá áis nua ar an leathanach baile a liostaíonn iontrálacha a cuireadh leis an mbunachar le déanaí, e.g. bus oscailte, gealach na fola, teorainn réidh, tionchaire, agus latte spíosrach puimcín. Áis nua eile is ea an liosta réimsí is féidir a bhrabhsáil,  bealach eile chun dul i ngleic le stór eolais an bhunachair.

Tá áis nua ag gabháil le téarmaí sna torthaí cuardaigh anois a chruthaíonn nascacht idir www.téarma.ie agus acmhainní teanga eile (i.e. www.foclóir.ie, www.teanglann.ie, www.gaois.ie agus Nua-Chorpas na hÉireann).

Dúirt Príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge, Seán Ó Coinn, “Le breis agus 10 mbliana anuas, ó cuireadh suíomh gréasáin téarmaíochta ar fáil den chéad uair don phobal, tá athrú as cuimse ag teacht ar chúrsaí téarmaíochta agus foclóireachta na Gaeilge, ar bhealach nach bhféadfaí a shamhlú sa tréimhse ghairid ama sin. Ní hamháin go léiríonn an claochlú sin an saineolas teangeolaíochta inár measc, ach léiríonn sé an saineolas teicneolaíochta agus an chomhpháirtíocht freisin. Tá comhar an-tairbheach idir Foras na Gaeilge agus institiúidí tríú leibhéal sna tograí  foclóireachta agus téarmaíochta seo a fhágann gur féidir linn nithe a bhaint amach nach mbeadh indéanta againn inár n-aonar. Is mian liom buíochas a ghabháil le Fiontar & Scoil na Gaeilge, OCBÁC, go háirithe maidir leis an tionscadal seo. Is mian liom buíochas ar leith a ghabháil le baill an Choiste Téarmaíochta a thugann a n-am agus a saineolas go fial flaithiúil dúinn, agus a bhfuil toradh na hoibre le feiceáil sa suíomh nua seo.”

Críoch

 

Nóta don eagarthóir: 

Tá na forbairtí nua seo a leanas déanta ar www.téarma.ie:                                                                                                

  • Bunachar téarmaíochta ilteangach le timpeall 185,000 coincheap                                                                                                
  • Cuardach tapa téacs a thugann torthaí beachta agus torthaí gaolmhara
  • Cuardach casta chun cuardaigh níos sainiúla a dhéanamh
  • Brabhsáil de réir réimse, e.g. Ríomhairí, Ríomheolaíocht
  • Nascacht le hacmhainní teanga eile, i.e. foclóir.ie, www.teanglann.ie, www.gaois.ie, Nua-Chorpas na hÉireann
  • Sonraí téarmaíochta ar fáil le híoslódáil i bhformáid TBX & TXT
  • Foirm fiosraithe téarmaíochta chun téarmaí nua a iarraidh ar an gCoiste Téarmaíochta.
  • Cód foinseach oscailte

 

Anuas ar na forbairtí thuasluaite, tá ath-innealtóireacht ó bhonn déanta ar chóras bainistíochta téarmaíochta www.téarma.ie, gné den tionscadal nach bhfeiceann an pobal ach atá riachtanach chun sonraí an bhunachair a stóráil agus a chur in eagar. Mar chuid den obair seo, seolfaidh Fiontar & Scoil na Gaeilge, OCBÁC, leagan poiblí néalbhunaithe den chóras bainistíochta téarmaíochta nua seo faoin ainm Terminologue ag www.terminologue.org i mí Aibreáin 2019. Cuirfidh an tseirbhís nua seo ar chumas úsáideoirí bunachair théarmaíochta dá gcuid féin a fhorbairt agus a fhoilsiú ar líne, gan aon chostas. Anuas air seo, déanfar cód foinseach www.téarma.ie agus Terminologue a scaoileadh ar github.com/gaois go luath.

Cuireadh cur i láthair onamaiseolaíochta (téarmeolaíochta) i bhfeidhm sa leagan nua seo sa mhéid is go gcuirtear na torthaí cuardaigh i láthair bunaithe ar an gcoincheap, agus go mbíonn an téarma a chuardaítear liostaithe faoi choincheapa éagsúla. Sa leagan roimhe seo, cur i láthair séimiseolaíochta (foclóireachta) a bhí i gceist inar leagadh amach bríonna éagsúla an téarma faoi cheannfhocal. Ba é an phríomhsprioc a bhí leis an athrú seo idirdhealú níos fearr a dhéanamh idir www.téarma.ie mar fhoinse téarmaí teicniúla agus acmhainní foclóireachta eile a phléann le gnáthfhocail.

Tuilleadh eolais:

Anna Davitt, Clárbhainisteoir: Cumarsáid, Margaíocht & Feasacht, Foras na Gaeilge

Teil: 0035387 673 6175    

Ríomhphost: adavitt@forasnagaeilge.ie

 

 

 

Stádas: Choose Status

Cuir d'ainm ar ár liosta poist

Cuir d'ainm ar ár liosta poist leis an nuacht is déanaí maidir le Foras na Gaeilge a fháil.